YKS Tercih Robotu Nasıl Kullanılır? 7 Kritik Hata ve Doğru Tercih İçin Kontrol Listesi

YKS tercih döneminde en çok kullanılan araçların başında YKS tercih robotu geliyor. Neredeyse tüm adaylar bir tercih robotuna giriyor, filtreleri ayarlıyor ve karşısına çıkan listeyi “olası tercihlerim” olarak kabul ediyor. Sorun şu: robot var ama yanlış kullanan çok. Yanlış sıralama bandı, bilinçsiz filtreleme ve kontenjan okuma hataları yüzünden tercih robotları suçlanıyor. Oysa hata çoğu zaman robotta değil, kullanım şeklinde.

Bu yazı, YKS tercih robotunu ilk kez kullananlar kadar “ben yıllardır bakıyorum” diyenler için de hazırlandı. Amaç; tercih robotunun ne işe yaradığını, ne işe yaramadığını ve nasıl doğru kullanılması gerektiğini net şekilde anlatmak.

YKS Tercih Robotu Nedir, Ne Değildir?

YKS tercih robotu; ÖSYM’nin geçmiş yıllara ait yerleştirme verilerini kullanarak, adayın sıralamasına göre hangi bölümlerin teorik olarak gelebileceğini listeleyen bir araçtır. Buradaki kilit kelime “teorik”tir. Tercih robotu, senin yerine tercih yapmaz; kazanacağın bölümü garanti etmez; seni “kesin yerleşecekmişsin” hissine sokmamalıdır.

Robotların çalışma mantığı basittir. Geçmiş yılın taban sıralamaları, kontenjan sayıları ve yerleşme istatistikleri baz alınır. Sen kendi sıralamanı girersin, sistem de “bu sıralama civarında geçmişte yerleşmeler olmuş” bölümleri listeler. Ancak burada büyük bir yanılgı vardır: Geçmiş yıl verisi, gelecek yılın aynısı değildir.

YKS tercih robotu bir öngörü aracıdır, bir karar mekanizması değildir. Danışman değildir, rehber öğretmen değildir, senin isteklerini ve risk algını bilmez. Bu yüzden robotu “tek doğru kaynak” olarak görmek, yapılan en temel hatalardan biridir.

YKS Tercih Robotu Nasıl Kullanılır? (Doğru Mantık)

YKS tercih robotu kullanırken yapılan en büyük yanlış, süreci tamamen teknik görmek. “Sıralamayı yaz, filtreyi seç, çıkanları diz” mantığı, sağlıklı bir tercih listesi üretmez.

İlk adım, sıralama ile puan arasındaki farkı netleştirmektir. Tercih robotları neredeyse her zaman sıralama bazlı çalışır. Çünkü puanlar her yıl değişir, sıralama ise göreceli olarak daha stabil bir veridir. Bu nedenle robota girilen sıralamanın doğru ve net olması kritik önemdedir.

İkinci adım, robotun sana sunduğu listenin tamamının yazılmak zorunda olmadığını anlamaktır. Robot, “yaz” demez, “bak” der. Çıkan bölümler arasından; ilgi, şehir, üniversite türü, eğitim dili, burs durumu gibi kriterler senin tarafında değerlendirilmelidir.

Üçüncü adım ise senaryo oluşturmaktır. Tek bir robot çıktısına bakıp tercih yapmak yerine; iyi ihtimal – orta ihtimal – riskli ihtimal şeklinde farklı listeler üzerinden düşünmek gerekir. Doğru kullanılan tercih robotu, bu senaryoları kurmanı kolaylaştırır.

YKS Tercih Robotunda Yapılan 7 Kritik Hata

YKS tercih robotu doğru bir araçtır ama yanlış kullanımda ciddi sonuçlar doğurur. İşte en sık yapılan 7 hata ve neden tehlikeli oldukları.

Yanlış Sıralama Bandı Girmek

En yaygın hata, sıralama bandının yanlış belirlenmesidir. Örneğin 120.000 sıralaması olan bir aday, robota sadece 120.000–125.000 aralığını girerse ciddi risk alır. Çünkü yerleştirme sadece matematiksel değil, tercihlerle şekillenen bir süreçtir.

Genel kabul gören yaklaşım şudur:
– Güvenli tercihler için kendi sıralamandan daha aşağı
– Dengeli tercihler için kendi sıralamana yakın
– Riskli tercihler için kendi sıralamandan daha yukarı

Robotu sadece “bana tutacak yerleri göster” diye kullanmak, seçenekleri daraltır ve açıkta kalma riskini artırır.

Filtreleri Bilinçsiz Kullanmak

Filtreler, tercih robotunun en güçlü ama en yanlış kullanılan özelliğidir. Şehir filtresi, üniversite türü, burs oranı, eğitim dili gibi seçenekler yanlış ayarlandığında robot sana gerçekçi olmayan bir tablo sunar.

Örneğin sadece “İstanbul” filtresi açıp “neden seçenek az” diye şaşırmak yaygın bir durumdur. Filtreler, en başta değil; ön eleme yaptıktan sonra kullanılmalıdır. Aksi halde potansiyel fırsatları daha görmeden elersin.

Kontenjan Değişimlerini Okuyamamak

Bir bölümün kontenjanı artmışsa herkes “sıralaması düşer” diye düşünür. Bu her zaman doğru değildir. Talep artışı, popülerlik, bölümün geleceği gibi faktörler kontenjan artışını dengeleyebilir.

Tercih robotları kontenjan bilgisini verir ama yorum yapmaz. Yorum yapma kısmı tamamen adayın sorumluluğundadır. Kontenjanı tek başına bir kriter gibi görmek büyük hatadır.

Yeni Açılan Bölümleri Yanlış Yorumlamak

Yeni açılan bölümler genellikle “sıralaması yok” diye riskli görülür. Oysa bazı yeni bölümler, ilk yıl düşük sıralamayla öğrenci alıp sonraki yıllarda ciddi yükseliş gösterebilir.

Tercih robotu bu noktada sadece veri sunar. Yeni bölümün bağlı olduğu fakülte, üniversitenin genel başarısı ve bölümün geleceği aday tarafından analiz edilmelidir.

Vakıf Üniversitelerinde Burs Yanılgısı

En sık yapılan hatalardan biri de burs oranı algısıdır. %50 burslu bir bölümün sıralaması, %100 burslunun tam yarısı olmaz. Talep, üniversitenin marka değeri ve bölümün popülerliği bu durumu tamamen değiştirir.

Tercih robotunda burs filtresi açıldığında çıkan sıralamalar, adayları yanıltabilir. Burs oranı tek başına bir gösterge değildir.

Tercih Robotunu Tek Kaynak Sanmak

Bir tercih robotu kullanıp listeyi oluşturmak yeterli değildir. Farklı sitelerin robotları, veriyi farklı şekillerde sunabilir. En sağlıklı yaklaşım, en az iki farklı tercih robotunu karşılaştırarak ortak noktaları ve uç durumları analiz etmektir.

Robot Çıktısını Olduğu Gibi Tercih Listesi Yapmak

Belki de en tehlikeli hata budur. Robotun verdiği sıralı listeyi aynen tercih listesi yapmak, strateji eksikliğidir. Tercih listesi; istek, risk ve mantığın birlikte çalıştığı bir sıralamadır. Robot sadece ham veriyi verir, düzenleme sana aittir.

YKS Tercih Robotunda Filtreleme Nasıl Doğru Yapılır?

Filtreleme, tercih robotunun kaderini belirler. Yanlış filtre, doğru bölümü bile görünmez kılar. Doğru yaklaşım şu şekildedir: Önce geniş bak, sonra daralt.

İlk aşamada şehir, üniversite türü gibi sert filtreler kapalı tutulmalıdır. Bölümler genel olarak incelenmeli, sıralama aralığı geniş tutulmalıdır. İkinci aşamada ise gerçekten istemediğin kriterler yavaş yavaş elenmelidir.

Örneğin eğitim dili senin için kritikse, bu filtre anlamlıdır. Ama sırf “ailem istemiyor” diye şehir filtresini en başta kapatmak, fark etmeden fırsat kaçırmana neden olabilir.

YKS Tercih Robotunda Sıralama Bandı Nasıl Belirlenir?

Sıralama bandı, tercih listesinin omurgasıdır. Tek bir bant yerine farklı bantlar düşünmek gerekir. Kendi sıralamanın üstü, civarı ve altı şeklinde bir dağılım, sağlıklı bir liste oluşturur.

Bazı bölümlerde sıralamalar daha stabilken, bazı bölümlerde ciddi dalgalanmalar yaşanır. Bu nedenle her bölüm için aynı bandı uygulamak yerine bölüm bazlı düşünmek gerekir. Tercih robotu bu farkı gösterir ama karar yine adayındır.

YKS Tercih Robotunda Kontenjan Okuma Rehberi

Kontenjan sadece sayı değildir. Bir bölümün kontenjanı artmış olabilir ama doluluk oranı düşmüşse bu bir sinyaldir. Ya da kontenjan aynı kalıp sıralama yükselmişse, talep artışı vardır.

Tercih robotunda kontenjan bilgisi, geçmiş yıl yerleşmeleriyle birlikte okunmalıdır. Tek başına “kontenjan çok” veya “kontenjan az” demek sağlıklı değildir.

YKS Tercih Robotu Kullanırken Son Kontrol Listesi

Tercih listesini oluşturmadan önce mutlaka kendine şu soruları sor:

Sıralama bandım gerçekçi mi?
Filtrelerim gereksiz yere dar mı?
Güvenli, dengeli ve riskli tercihlerim var mı?
Devlet ve vakıf üniversiteleri arasında mantıklı bir denge kurdum mu?
Açıkta kalma ihtimaline karşı önlem aldım mı?

Bu sorulara net cevap vermeden tercih listesini kesinleştirmek ciddi risktir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

YKS tercih robotu kesin sonuç verir mi?

Hayır. Tercih robotu kesin sonuç vermez. Sadece geçmiş yıl verilerine dayanarak olasılık sunar. Yerleştirme süreci aday tercihlerine göre şekillendiği için robot çıktısı garanti değildir.

Aynı sıralamayla neden herkes farklı sonuç alıyor?

Çünkü tercih sırası, tercih yoğunluğu ve bölüm talebi yerleştirmeyi değiştirir. Aynı sıralamaya sahip iki aday tamamen farklı tercihler yapabilir.

Birden fazla tercih robotu kullanmak gerekir mi?

Evet. Farklı robotlar veriyi farklı yorumlar. En sağlıklı yaklaşım, en az iki farklı robotu karşılaştırmaktır.

Yeni açılan bölümler tercih robotunda güvenilir mi?

Yeni bölümler için geçmiş veri olmadığı için risk vardır. Ancak üniversitenin genel durumu ve bölümün potansiyeli analiz edilerek tercih edilebilir.

Tercih robotu mu yoksa rehber öğretmen mi daha doğru?

En doğru sonuç, tercih robotu verileri ile rehber öğretmen yorumunun birlikte değerlendirilmesiyle elde edilir. Tek başına hiçbiri yeterli değildir.