Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Nedir?
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile birlikte eğitim programlarında kullanılan kavramlardan biri de öğrenme çıktıları oldu. Öğrenme çıktıları, öğrencinin bir konu veya öğrenme alanı üzerinde gerçekleştirmesi beklenen bilgi ve becerileri daha somut biçimde ortaya koyan ifadeler olarak eğitim sürecinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları yalnızca öğrencinin bir konuyu bilip bilmediğine odaklanmıyor. Öğrencinin sahip olduğu bilgiyi kullanabilmesi, bir beceriyi belirli süreçler içerisinde gerçekleştirebilmesi ve öğrendiği bilgiyi farklı durumlara aktarabilmesi de dikkate alınıyor. Millî Eğitim Bakanlığının model açıklamasında öğrenme çıktıları; öğretim programındaki bilgi kümesinin ilgili alan becerileri veya kavramsal becerilerle birleştirilmesiyle oluşturuluyor.
Bu nedenle “Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları nedir?” sorusunun cevabını yalnızca “öğrencinin öğrenmesi beklenenler” şeklinde vermek yeterli değildir. Öğrenme çıktılarının bilgi, beceri, süreç, öğrenme-öğretme yaşantıları ve ölçme-değerlendirme süreçleriyle nasıl ilişkilendirildiğini de anlamak gerekir.
Bu yazıda Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktılarının ne anlama geldiğini, nasıl oluşturulduğunu, kazanımlardan hangi yönleriyle ayrıldığını, becerilerle ilişkisini ve öğrencilerin öğrenme süreçlerini nasıl şekillendirdiğini ayrıntılı olarak ele alacağız.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Nedir?
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları, öğretim programlarında yer alan konu veya öğrenme alanındaki bilginin ilgili becerilerle bir araya getirilmesi sonucunda oluşturulan ve öğrencinin öğrenme sürecinin sonunda gerçekleştirmesi beklenen öğrenmeleri ifade eder.
Millî Eğitim Bakanlığı, öğrenme çıktılarını programın temel ögelerinden biri olarak tanımlıyor. Modelde ders hedefleri, geleneksel biçimde yalnızca konu veya bilgi üzerinden ifade edilmek yerine öğrenme çıktıları şeklinde yapılandırılıyor. Öğrenme çıktıları; içerik bilgisinin alan becerileri veya kavramsal becerilerle ilişkilendirilmesiyle oluşturuluyor.
Buradaki temel nokta, öğrencinin yalnızca “ne bildiği” değil, “bildiği bilgiyi ne yaparak kullanabildiği” sorusunun da önem kazanmasıdır.
Örneğin bir öğrencinin matematik dersinde belirli bir formülü ezberlemiş olması tek başına yeterli olmayabilir. Öğrencinin bu formülü uygun bir problem durumunda kullanabilmesi, problemi analiz edebilmesi ve ulaştığı sonucu yorumlayabilmesi de öğrenme sürecinin önemli bir parçasıdır.
Benzer şekilde Türkçe dersinde öğrencinin bir metni okuyabilmesi önemli olmakla birlikte, metnin ana fikrini belirlemesi, çıkarım yapması, metni yorumlaması veya farklı metinler arasında karşılaştırma yapabilmesi de öğrenme çıktıları içerisinde yer alabilir.
Nitekim Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin yayımlanan öğretim programlarında öğrenme çıktıları doğrudan gözlenebilir eylemler şeklinde yapılandırılmaktadır. Örneğin Türkçe dersi programlarında öğrenciden metni çözümlemesi, sınıflandırması, çıkarım yapması, yorumlaması veya okuma sürecini değerlendirmesi beklenen çeşitli öğrenme çıktıları yer almaktadır.
Bu yaklaşım, öğrenmenin yalnızca bilgi aktarımından ibaret görülmediğini göstermektedir.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Neden Önemlidir?
Öğrenme çıktılarının önemli olmasının temel nedenlerinden biri, eğitim sürecinde öğrencinin neyi öğrenmesinin ve öğrendiği bilgiyi nasıl kullanmasının beklendiğini daha açık hâle getirmesidir.
Bir dersin yalnızca konu başlıklarından oluştuğunu düşünelim. Öğrenci “kesirler”, “ekosistem”, “fiiller” veya “Osmanlı tarihi” gibi konu başlıklarını öğrenebilir. Ancak yalnızca konu başlığını bilmek, öğrencinin o konuyla ilgili ne yapabildiğini göstermeyebilir.
Öğrenme çıktıları bu noktada devreye girer.
Öğrencinin:
- Bilgiyi anlaması,
- Bilgiler arasında ilişki kurması,
- Karşılaştırma yapması,
- Çözümleme yapması,
- Çıkarımda bulunması,
- Problem çözmesi,
- Bilgiyi uygulaması,
- Sonuçları değerlendirmesi,
- Öğrendiklerini farklı durumlarda kullanması
gibi süreçler daha görünür hâle gelir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde becerilerin gelişimi yalnızca zihinsel boyutla sınırlandırılmıyor. Model, öğrencinin zihinsel, sosyal-duygusal, fiziksel ve ahlaki yönleriyle bütüncül gelişimini esas alan bir yapı ortaya koyuyor.
Bu nedenle öğrenme çıktıları, eğitim programının yalnızca “hangi konu anlatılacak?” sorusuna değil, aynı zamanda “öğrenci bu öğrenme sürecinin sonunda ne yapabilecek?” sorusuna da cevap vermesine yardımcı oluyor.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Nasıl Oluşturulur?
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktılarının oluşturulmasında temel olarak bilgi boyutu ile beceri boyutu birlikte ele alınıyor.
MEB'in açıklamasına göre öğrenme çıktıları iki temel unsura dayanıyor. Bunlardan biri bilgi boyutu, diğeri ise alan becerisi veya kavramsal becerilerden oluşan beceri boyutudur. Beceri boyutu kendi içerisinde alan becerisi veya kavramsal beceri ve bunlara ilişkin süreç bileşenleriyle ilişkilendiriliyor.
Bu yapı basitleştirilerek şu şekilde düşünülebilir:
Bilgi + Beceri + Süreç = Öğrenme Çıktısı
Örneğin öğrencinin bir konuyla ilgili belirli bir bilgiye sahip olması beklenebilir. Ancak öğrencinin bu bilgiyi kullanabilmesi için bir beceriye ihtiyaç vardır. Bu becerinin gerçekleştirilmesi ise belirli süreçlerden geçer.
Bu nedenle öğrenme çıktısı oluşturulurken yalnızca konuya bakılmaz. Konuyla ilişkili becerinin nasıl kullanılacağı da dikkate alınır.
Öğrenme çıktılarının oluşturulması sırasında öğretim programının ilgili ünitesi, teması veya öğrenme alanındaki içerik bilgisi dikkate alınır. Ardından bu bilgiyle ilişkili alan veya kavramsal beceriler belirlenir.
Daha sonra öğrencinin bu beceriyi gerçekleştirebilmesi için gerekli süreç bileşenleri dikkate alınır.
Bu yapı sayesinde öğrencinin öğrenmesi beklenen davranış daha açık ve değerlendirilebilir bir hâle gelir.
Öğrenme Çıktılarında Bilgi ve Beceri Nasıl Birlikte Ele Alınır?
Türkiye Maarif Modeli'ndeki öğrenme çıktılarının en önemli özelliklerinden biri bilgi ve becerinin birbirinden ayrı düşünülmemesidir.
Bilgi, öğrenme sürecinin temel unsurlarından biridir. Öğrencinin bir konuyla ilgili gerekli bilgiyi edinmesi gerekir. Ancak bilginin eğitim açısından anlamlı hâle gelmesi için öğrencinin bu bilgiyi kullanabilmesi önem taşır.
Örneğin öğrencinin çevre kirliliğinin nedenlerini bilmesi bir bilgi boyutudur.
Fakat öğrencinin çevre kirliliğine ilişkin bir problemi incelemesi, nedenleri sınıflandırması, sonuçları değerlendirmesi ve çözüm önerileri geliştirmesi farklı becerileri de devreye sokar.
Burada öğrenci yalnızca bilgi hatırlamamaktadır. Bilgiyi işlemekte, ilişkilendirmekte ve kullanmaktadır.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme çıktılarının bilgi kümesi ile ilgili alan veya kavramsal becerilerin birleştirilmesiyle oluşturulmasının temelinde de bu yaklaşım bulunur.
Bu nedenle öğrenme çıktıları, öğretmenin ders içerisinde yalnızca hangi bilgileri aktaracağını değil, öğrencinin bu bilgilerle hangi öğrenme eylemlerini gerçekleştireceğini de planlamasına yardımcı olur.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları ile Kazanım Arasındaki Fark Nedir?
“Öğrenme çıktısı” kavramının anlaşılabilmesi için “kazanım” kavramıyla ilişkisini de bilmek gerekir.
Kazanım, eğitim programlarında öğrencinin edinmesi beklenen bilgi, beceri veya davranışı ifade etmek amacıyla uzun yıllardır kullanılan bir kavramdır.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde ise ders hedeflerinin ifade edilmesinde öğrenme çıktıları kavramı öne çıkarılmıştır. Modelde öğrenme çıktıları; içerik bilgisi ile ilgili becerilerin bir araya getirilmesiyle yapılandırılmaktadır.
Buradaki önemli fark, öğrenme çıktısının yalnızca “öğrenci neyi öğrenecek?” sorusuyla sınırlı kalmamasıdır.
Aynı zamanda:
Öğrenci bu bilgiyi hangi beceriyle kullanacak?
Bu beceriyi hangi süreçlerden geçirerek gerçekleştirecek?
Öğrenmenin gerçekleştiği nasıl gözlemlenecek?
gibi sorular da sürecin parçası hâline gelir.
Bu nedenle öğrenme çıktısını yalnızca kazanım kelimesinin yeni bir karşılığı olarak görmek doğru bir yaklaşım olmaz. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları, bilgi ve beceri ilişkisi içerisinde daha kapsamlı bir öğretim yapısının parçasıdır.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktılarının Becerilerle İlişkisi
Türkiye Maarif Modeli'nin önemli bileşenlerinden biri Beceriler Çerçevesidir.
MEB'in model açıklamasında beceriler çerçevesi içerisinde kavramsal beceriler, alan becerileri, eğilimler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve okuryazarlık becerileri yer almaktadır.
Bu yapı öğrenme çıktıları açısından oldukça önemlidir.
Çünkü öğrenme çıktısı oluşturulurken öğrencinin yalnızca konu bilgisini edinmesi değil, bu bilgiyle ilişkili becerileri kullanması da dikkate alınır.
Örneğin bir öğrencinin coğrafya dersinde haritaları öğrenmesi yalnızca harita üzerindeki bilgileri ezberlemesi anlamına gelmez.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde coğrafya dersi öğrenme çıktılarında öğrenciden harita bileşenlerinden yararlanarak haritaları okuması, haritadaki ilişkileri çözümlemesi, çıkarım yapması ve belirli özellikleri kullanarak harita oluşturması beklenen süreçler arasında yer almaktadır.
Bu örnek, bilgi ile becerinin nasıl bir araya getirildiğini açık biçimde gösterir.
Kavramsal Beceriler Öğrenme Çıktılarını Nasıl Etkiler?
Kavramsal beceriler, öğrencinin zihinsel süreçlerini kullanarak belirli görevleri gerçekleştirmesine yardımcı olan becerilerdir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde kavramsal beceriler; temel beceriler, bütünleşik beceriler ve üst düzey düşünme becerileriyle ilişkilendirilen geniş bir yapı içerisinde ele alınmaktadır.
Bu beceriler öğrencinin yalnızca bilgi edinmesini değil, bilgiyi işlemesini ve anlamlandırmasını destekler.
Örneğin:
- Karşılaştırma,
- Sınıflandırma,
- Çözümleme,
- Çıkarım yapma,
- Yorumlama,
- Değerlendirme,
- Problem çözme,
- Eleştirel düşünme
gibi zihinsel süreçler öğrenme çıktılarının oluşturulmasında önemli rol oynayabilir.
Örneğin bir öğrenci tarih dersinde iki farklı olayı öğrenebilir. Ancak öğrenme süreci yalnızca olayların tarihlerini ezberlemekle sınırlı kalmayabilir. Öğrenciden iki olayı karşılaştırması, neden-sonuç ilişkilerini incelemesi ve farklılıklar üzerinden çıkarım yapması beklenebilir.
Böyle bir durumda tarih bilgisi, kavramsal becerilerle birlikte kullanılmaktadır.
Alan Becerileri Öğrenme Çıktılarında Neden Önemlidir?
Alan becerileri, belirli bir disipline veya ders alanına özgü olarak kullanılan becerileri ifade eder.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde alan becerileri arasında Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilimler, sanat, beden eğitimi, bilişim teknolojileri ve yazılım, tasarım, yabancı dil gibi alanlara yönelik beceri yapıları bulunmaktadır.
Alan becerilerinin öğrenme çıktılarındaki önemi, her dersin kendine özgü öğrenme süreçlerine sahip olmasından kaynaklanır.
Örneğin Türkçe dersinde:
- Dinleme,
- Okuma,
- Konuşma,
- Yazma
gibi beceriler ön plana çıkabilir.
Matematikte ise matematiksel problem çözme, veriyle çalışma ve matematiksel düşünme gibi alan becerileri farklı öğrenme çıktılarının temelini oluşturabilir.
Fen bilimlerinde ise bilimsel süreçlerin kullanılması, gözlem, veri değerlendirme ve bilimsel açıklama gibi beceriler öne çıkabilir.
Bu nedenle farklı derslerde öğrenme çıktılarının aynı biçimde olması beklenmez. Her dersin kendi bilgi yapısı ve alan becerileri doğrultusunda öğrenme çıktıları oluşturulur.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Öğrenciye Ne Kazandırır?
Öğrenme çıktıları öğrencinin eğitim sürecinde yalnızca bilgi biriktirmesine değil, bilgiyi kullanabilmesine de odaklanır.
Bu yaklaşım öğrencinin farklı durumlarla karşılaştığında sahip olduğu bilgileri kullanabilmesini desteklemeyi amaçlar.
Örneğin bir öğrenci bir matematik konusunu öğrenmiş olabilir. Ancak günlük yaşamda karşılaştığı bir problemde bu bilgiyi kullanamıyorsa öğrenilen bilginin uygulamaya aktarılması sınırlı kalabilir.
Öğrenme çıktıları bu noktada öğrencinin:
- Bilgiyi uygulamasını,
- Problem çözmesini,
- Araştırmasını,
- Analiz yapmasını,
- Çıkarımda bulunmasını,
- Farklı bilgiler arasında bağlantı kurmasını,
- Sonuçları değerlendirmesini,
- Düşüncelerini ifade etmesini
destekleyen bir öğrenme süreci oluşturulmasına yardımcı olur.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin bütüncül yaklaşımında öğrencinin zihinsel gelişiminin yanında sosyal-duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimi de dikkate alınmaktadır.
Dolayısıyla öğrenme çıktıları tek başına bir ders hedefi listesi olarak değerlendirilmemelidir. Modelin daha geniş eğitim yaklaşımı içerisinde ele alınmalıdır.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Nasıl Değerlendirilir?
Öğrenme çıktılarının önemli özelliklerinden biri gözlenebilir ve ölçülebilir eylemler şeklinde ifade edilmesidir.
MEB'in ortak metninde öğrenme çıktılarının öğretim programlarının genel ve özel amaçlarıyla tutarlı biçimde belirlendiği, gözlenebilir ve ölçülebilir eylemler şeklinde ifade edildiği belirtilmektedir.
Bu durum ölçme ve değerlendirme süreci açısından önemlidir.
Örneğin “öğrenci konuyu anlayacak” ifadesi oldukça genel olabilir.
Bunun yerine öğrencinin:
- Karşılaştırması,
- Çözümlemesi,
- Açıklaması,
- Sınıflandırması,
- Yorumlaması,
- Problem çözmesi,
- Bir ürün oluşturması
gibi gözlenebilir eylemler üzerinden değerlendirme yapılabilir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme çıktılarının ölçme ve değerlendirme sürecinin yapılandırılmasına da rehberlik etmesi amaçlanmaktadır.
Örneğin MEB'in coğrafya dersi örneklerinde öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde kontrol listesi, çalışma yaprağı, performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve grup değerlendirme formu gibi farklı öğrenme kanıtlarından söz edilmektedir.
Bu yaklaşım, öğrencinin yalnızca sınavda verdiği cevapların değil, öğrenme sürecinde ortaya koyduğu farklı çalışmaların da değerlendirilmesine imkân sağlayabilir.
Öğrenme Çıktıları Öğretmenlerin Ders Planlamasını Nasıl Etkiler?
Öğrenme çıktıları, öğretmenler için ders planlamasında bir yol haritası işlevi görür.
Öğretmen öncelikle öğrencinin hangi öğrenme çıktısına ulaşmasının beklendiğini belirler. Daha sonra bu çıktıya ulaşmasını sağlayacak öğrenme-öğretme etkinliklerini planlar.
Bu süreçte öğrencilerin mevcut bilgi ve becerileri de dikkate alınabilir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme-öğretme yaşantıları; bilgi, beceri, eğilimler ve değerler arasında anlamlı ilişkiler kurulmasına dayanan dinamik bir yapı olarak açıklanmaktadır. Ayrıca öğrenci merkezli ve aktif öğrenmeyi destekleyen bir yaklaşım vurgulanmaktadır.
Dolayısıyla öğretmen açısından süreç yalnızca:
“Bugün hangi konuyu anlatacağım?”
sorusuyla sınırlı değildir.
Bunun yanında:
“Öğrenci bu dersin sonunda ne yapabilecek?”
“Bu beceriyi geliştirmek için hangi etkinlikleri kullanabilirim?”
“Öğrencinin öğrenme çıktısına ulaştığını nasıl gözlemleyebilirim?”
soruları da önem kazanır.
Bu yapı öğretim sürecinin daha planlı ilerlemesine yardımcı olabilir.
Öğrenme Çıktıları Öğrencinin Öğrenme Sürecini Nasıl Değiştiriyor?
Öğrenme çıktıları, öğrencinin pasif bir bilgi alıcısı yerine öğrenme sürecinin aktif bir parçası olmasını destekleyen yapı içerisinde değerlendirilebilir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrencilerin yaparak ve yaptıkları üzerine düşünerek öğrenmeleri, aktif öğrenmenin desteklenmesi ve öğrencinin kendi öğrenme sürecinde sorumluluk alması vurgulanmaktadır.
Bu yaklaşımda öğrenci:
Bir bilgiyi okuyabilir.
Bu bilgi üzerinde düşünebilir.
Bilgiyi başka bilgilerle ilişkilendirebilir.
Bir problem üzerinde kullanabilir.
Sonucunu değerlendirebilir.
Kendi düşüncesini açıklayabilir.
Dolayısıyla öğrenme süreci yalnızca öğretmenin anlatması ve öğrencinin dinlemesi şeklinde ilerlemek zorunda değildir.
Öğrencinin araştırdığı, uyguladığı, tartıştığı, analiz ettiği ve ortaya bir ürün koyduğu öğrenme etkinlikleri de bu sürecin parçası olabilir.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktılarına Günlük Hayattan Örnekler
Öğrenme çıktılarının nasıl çalıştığını anlamanın en kolay yollarından biri günlük yaşam ve ders örneklerine bakmaktır.
Matematikte Öğrenme Çıktısı Örneği
Bir öğrencinin yüzde hesaplamasını öğrendiğini düşünelim.
Öğrenci yüzde kavramının ne olduğunu biliyor olabilir. Fakat gerçek yaşamda bir ürünün indirimli fiyatını hesaplaması gerektiğinde bu bilgiyi kullanabilmesi farklı bir beceridir.
Öğrenci:
- Ürünün başlangıç fiyatını belirleyebilir.
- İndirim oranını anlayabilir.
- Gerekli matematiksel işlemi yapabilir.
- Sonucu kontrol edebilir.
- İndirimli fiyatın gerçekçi olup olmadığını değerlendirebilir.
Burada matematik bilgisi günlük yaşam problemine aktarılmış olur.
Türkçe Dersinde Öğrenme Çıktısı Örneği
Bir öğrenci bilgilendirici bir metin okuyabilir.
Ancak metni okumak öğrenme sürecinin yalnızca başlangıç noktası olabilir.
Öğrenciden metnin ana fikrini belirlemesi, önemli bilgileri ayırt etmesi, metindeki düşünceler arasında bağlantı kurması, çıkarım yapması ve metni kendi ifadeleriyle özetlemesi beklenebilir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Türkçe programlarında öğrencilerin metinlerden çıkarım yapması, karşılaştırma yapması, çözümleme gerçekleştirmesi ve okuduklarını özetlemesi gibi öğrenme çıktıları yer almaktadır.
Fen Bilimlerinde Öğrenme Çıktısı Örneği
Bir öğrenci su kirliliğinin nedenlerini öğrenebilir.
Ancak öğrenme çıktısına yönelik süreç bununla sınırlı kalmayabilir.
Öğrenci çevresindeki bir su kaynağına ilişkin gözlem yapabilir, verileri inceleyebilir, kirliliğin olası nedenlerini sınıflandırabilir ve elde ettiği bilgiler üzerinden çözüm önerileri geliştirebilir.
Böylece bilimsel bilgi bir uygulama ve düşünme süreciyle birlikte kullanılmış olur.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri
Öğrenme çıktılarının anlaşılmasında süreç bileşenleri önemli bir yere sahiptir.
Çünkü öğrencinin bir beceriyi gerçekleştirmesi çoğu zaman tek bir eylemden oluşmaz.
Örneğin öğrencinin bir problemi çözebilmesi için öncelikle problemi anlaması, gerekli bilgileri belirlemesi, uygun yöntemi seçmesi, işlemleri gerçekleştirmesi ve sonucunu değerlendirmesi gerekebilir.
Bu nedenle öğrenme çıktılarında becerilerin gerçekleştirilmesi için gerekli süreçler de dikkate alınır.
MEB'in açıklamasına göre öğrenme çıktılarında beceri boyutu; alan becerisi veya kavramsal beceri ve süreç bileşeni şeklinde yapılandırılmaktadır.
Bu yapı öğretmene öğrencinin yalnızca nihai sonucunu değil, sonuca ulaşırken gerçekleştirdiği süreci de dikkate alma imkânı sağlar.
Örneğin öğrencinin bir harita oluşturması bekleniyorsa yalnızca ortaya çıkan haritanın güzel görünmesi yeterli olmayabilir. Öğrencinin amaç belirlemesi, uygun araçları seçmesi, verileri işlemesi, harita bileşenlerini kullanması ve ortaya çıkan ürünü değerlendirmesi gibi süreçler de önem taşıyabilir. MEB'in coğrafya dersi örneklerinde bu tür süreçlerin performans görevi kapsamında değerlendirilebildiği görülmektedir.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları ve Ölçme-Değerlendirme İlişkisi
Öğrenme çıktılarının öğretim sürecindeki bir diğer önemli işlevi ölçme ve değerlendirme çalışmalarına yön vermesidir.
Bir öğrencinin hangi bilgi ve becerileri edinmesi beklendiği açık biçimde ortaya konulduğunda, bu öğrenmelerin gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirmek de daha sistematik hâle gelebilir.
Örneğin öğrenciden “analiz yapması” bekleniyorsa değerlendirme etkinliğinin de öğrencinin analiz yapmasına imkân vermesi gerekir.
Öğrenciden “problem çözmesi” bekleniyorsa yalnızca tanım ezberletmeye yönelik bir soru, hedeflenen beceriyi tam olarak ortaya çıkarmayabilir.
Bu nedenle değerlendirme yöntemi ile öğrenme çıktısı arasında uyum olması önemlidir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları, öğrenme-öğretme süreçlerinin düzenlenmesi ve ölçme-değerlendirme sürecinin yapılandırılması açısından yol gösterici bir unsur olarak açıklanmaktadır.
Bu yaklaşım öğretmenin şu üç aşamayı birbirine bağlamasına yardımcı olur:
Ne öğrenilecek?
Nasıl öğrenilecek?
Öğrenildiği nasıl gösterilecek?
Bu üç sorunun birbirinden kopuk ele alınmaması, öğrenme sürecinin daha bütünlüklü planlanmasını sağlar.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları ve Bütüncül Eğitim Yaklaşımı
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları tek başına değerlendirilmez. Modelin bütüncül eğitim yaklaşımı içerisinde farklı bileşenlerle ilişkilendirilir.
Modelin genel yapısında:
- Öğrenme çıktıları,
- Beceriler,
- Eğilimler,
- Değerler,
- Sosyal-duygusal öğrenme becerileri,
- Okuryazarlık becerileri,
- Öğrenme-öğretme yaşantıları,
- Ölçme ve değerlendirme,
- Farklılaştırılmış öğretim
gibi farklı bileşenler birbiriyle ilişkilendirilir.
Bu nedenle bir öğrenme çıktısını değerlendirirken yalnızca ders kitabındaki bilgiye bakmak yeterli olmayabilir.
Öğrencinin bilgiyi nasıl kullandığı, hangi becerileri devreye soktuğu, öğrenme sürecine nasıl katıldığı ve ortaya koyduğu performans gibi unsurlar da eğitim sürecinin farklı boyutlarını oluşturur.
Bu yaklaşım, öğrencinin yalnızca akademik başarısını değil, farklı gelişim alanlarını birlikte ele alan bir eğitim anlayışının parçasıdır.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Neden Gözlenebilir Olmalıdır?
Öğrenme çıktılarının gözlenebilir olması, öğretmen açısından değerlendirme sürecini kolaylaştıran önemli bir unsurdur.
“Öğrenci konuyu anlayacak.” ifadesi oldukça genel bir ifadedir.
Öğrencinin gerçekten anlayıp anlamadığını nasıl belirleyeceğimiz konusunda farklı yorumlar ortaya çıkabilir.
Buna karşılık:
“Öğrenci metindeki ana fikri belirler.”
“Öğrenci iki farklı bilgiyi karşılaştırır.”
“Öğrenci verilerden hareketle çıkarım yapar.”
“Öğrenci verilen problemi çözer.”
gibi ifadeler öğrencinin gerçekleştirmesi beklenen eylemi daha açık hâle getirir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin ortak metninde öğrenme çıktılarının gözlenebilir ve ölçülebilir eylemler olarak ifade edildiği belirtilmektedir.
Bu özellik, hem öğretim etkinliklerinin hem de ölçme-değerlendirme araçlarının öğrenme çıktısıyla daha doğrudan ilişkilendirilmesine yardımcı olur.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Öğretmen, Öğrenci ve Veli İçin Ne İfade Eder?
Öğrenme çıktılarının anlamı yalnızca öğretmenler açısından değerlendirilmemelidir.
Öğrenciler açısından öğrenme çıktıları, dersin sonunda hangi bilgi ve becerileri kullanabilmeleri gerektiğini anlamaya yardımcı olabilir.
Öğretmenler açısından öğrenme çıktıları, ders planının, etkinliklerin ve değerlendirme çalışmalarının yapılandırılmasında yol gösterici olabilir.
Veliler açısından ise öğrencinin yalnızca aldığı nota değil, hangi bilgi ve becerileri geliştirdiğine odaklanabilmek açısından anlamlı bir çerçeve sunabilir.
Örneğin bir öğrencinin bir sınavdan yüksek puan alması önemli bir başarı göstergesi olabilir. Ancak öğrencinin problem çözme, araştırma, yorumlama, iletişim kurma veya öğrendiği bilgiyi gerçek yaşam durumlarına aktarabilme becerilerinin gelişimi de eğitim sürecinin farklı boyutlarını oluşturur.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin bütüncül yaklaşımı da öğrencinin farklı gelişim alanlarının birlikte ele alınmasını amaçlayan bir yapı ortaya koymaktadır.
Türkiye Maarif Modeli'nde Öğrenme Çıktıları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları nedir?
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları, öğretim programındaki bilgi içeriğinin ilgili alan veya kavramsal becerilerle birleştirilmesi sonucunda oluşturulan, öğrencinin öğrenme sürecinin sonunda gerçekleştirmesi beklenen ve gözlenebilir biçimde ifade edilen öğrenme hedefleridir.
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları nasıl oluşturulur?
Öğrenme çıktıları oluşturulurken öncelikle ilgili öğrenme alanındaki bilgi içeriği dikkate alınır. Ardından bu bilgiyle ilişkili alan becerileri veya kavramsal beceriler belirlenir. Bu becerilerin gerçekleştirilmesini sağlayan süreç bileşenleri de dikkate alınarak öğrenme çıktısı yapılandırılır.
Öğrenme çıktıları ile kazanım arasındaki fark nedir?
Öğrenme çıktıları, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde ders hedeflerinin ifade edilmesinde kullanılan temel yapılardan biridir. Öğrenme çıktılarında bilgi ile becerinin birlikte ele alınması ve öğrencinin gerçekleştirmesi beklenen eylemlerin gözlenebilir ve ölçülebilir biçimde ifade edilmesi öne çıkar.
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları nasıl değerlendirilir?
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öğrencinin ilgili bilgi ve beceriyi ne ölçüde gerçekleştirebildiği dikkate alınır. Öğrenme çıktısının niteliğine göre kontrol listeleri, çalışma yaprakları, performans görevleri, dereceli puanlama anahtarları, öz değerlendirme ve grup değerlendirme gibi farklı öğrenme kanıtlarından yararlanılabilir.
Türkiye Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları öğrencilere ne kazandırır?
Öğrenme çıktıları, öğrencinin yalnızca bilgi edinmesine değil, edindiği bilgiyi kullanmasına ve farklı beceriler geliştirmesine yönelik öğrenme süreçlerinin yapılandırılmasına yardımcı olur. Bu kapsamda analiz, çıkarım yapma, problem çözme, yorumlama, değerlendirme ve bilgiyi farklı durumlarda kullanma gibi beceriler öğrenme süreçleri içerisinde yer alabilir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde beceriler, eğilimler, değerler ve farklı okuryazarlık alanları da bütüncül eğitim yaklaşımı içerisinde ele alınmaktadır.